ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਤਿੰਨ-ਸੇਵਾ ਸੰਯੁਕਤ HADR ਅਭਿਆਸ ‘ਰਾਹਤ ਮਿੱਤਰ’ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ

**
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਆਨਮਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਦੋਪੱਖੀ ਰੱਖਿਆ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਦਮ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ‘ਰਾਹਤ ਮਿੱਤਰ’ ਨਾਮਕ ਤਿੰਨ-ਸੇਵਾ ਸੰਯੁਕਤ ਏਚਏਡੀਆਰ (Humanitarian Assistance and Disaster Relief) ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ, ਨੌਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਆਨਮਾਰ ਦੀ ਫੌਜ, ਨੌਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਸਮਨਵਯ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਇਆ। ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਿਮੂਲੇਟਡ ਬਾੜ-ਪੀੜਤ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਆਪਦਾ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਐਂਬੂਲੈਂਸ, ਹੈਲਿਕਾਪਟਰ, ਜਲਯਾਨ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

‘ਰਾਹਤ ਮਿੱਤਰ’ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਦਾ-ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਜਾਣਕਾਰੀ-ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਨਮਾਰ ਰੱਖਿਆ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜਲਵਾਯੂ-ਪਰਿਵਰਤਨ, ਚੱਕਰਵਾਤ ਅਤੇ ਬਾੜ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਪਦਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 2023 ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਸਤਾਖਰਿਤ ਏਚਏਡੀਆਰ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਠੋਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ