ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ: ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਨੇ 15 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ, ਰੋਗ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁੱਲ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 3.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਜਟ ਵੰਡਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ।

ਨਵੇਂਤਮ ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ 12.5 ਡਾਕਟਰ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 5% ਦੀ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਵਰੇਜ 78% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ 71% ਸੀ। ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 350 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 480 ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰਦਰਾਜ਼ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਯੋਜਨਾ' ਦੇ ਤਹਿਤ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਵੀਂ ਸਮਾਰਟ ਕਲੀਨਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਮੇਡੀਸਿਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, 'ਸਮਾਰਟ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹਲ' ਦੇ ਤਹਿਤ 50 ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ AI-ਅਧਾਰਿਤ ਨਿਦਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਗਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੋਗ ਨਿਦਾਨ ਦੀ ਸਹੀਤਾ ਵਿੱਚ 20% ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਫਿਰ ਵੀ, ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ ਦੀ ਸੀਮਿਤ ਉਪਲਬਧਤਾ ਮੁੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਲੈਣ ਦੀ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਿਹਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ AI-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਹਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗੀ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, 2025 ਤੱਕ 80% ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਕਾਰਜਾਨਵੈਣ ਲਕਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਟਿਕਾਊ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਉੱਨਤੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।