ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 2026 ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਬਦਲਾਅ

ਸਿਹਤ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2026 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 12.5 ਕਰੋੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 38% ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਵਰੇਜ 92% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 88% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਿਹਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਰੋਗ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸੁਗਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਾਂਗੇ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਰਦੇ ਰੋਗ, ਮਧੁਮੇਹ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 5% ਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੰਕਰਾਮਕ ਰੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਾਓ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 2026 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ 15% ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਤ ਨਵੀਆਂ ਕਲਿਨਿਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਡਾ. ਸੀਮਾ ਪਾਟਿਲ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੁਖੀ, ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਕਿ ਜਵਾਨ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਵਧਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।

ਸੰਸਦੀਯ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰ ਬਿੱਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ 3 ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲਿਆ। ਨਾਲ ਹੀ, "ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰਤ ਮੁਹਿੰਮ" ਦੇ ਅਧੀਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਮੇਡੀਸਿਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 200 ਨਵੇਂ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਡੀਕ ਸਮਾਂ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 7 ਘੰਟੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਕ ਕਦਮਾਂ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਸਤਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।