ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10.5 million ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਦਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਲਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਜਰਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰੀਰੀਕ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਕਿਤਸਾ ਸਲਾਹ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਕਲਪਿਕ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਧੀਆਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਪਾਰਕ ਤਰਬੀਅਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਪੀੜਤ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਬਣ ਸਕਣ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ “ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਭਾਰਤ” ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕਈ ਪੂਰਵ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਪੀੜਤ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਲਲੇਖਣੀਯ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਰੀਰੀਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਪੀੜਤ ਵੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਨ।